Terugblik ToekomstParade: de 22e eeuw is begonnen

Op 27 maart 2025 trok de ToekomstParade door Madurodam. Het College van Rijksbouwmeester en Rijksadviseurs (CRa) nodigde ontwerpers, beleidsmakers, bestuurders en geïnteresseerden uit om samen te verkennen hoe we met de inzet van ontwerpend denken en handelen kunnen werken aan een leefbare toekomst. Ook droegen Rijksadviseurs Jannemarie de Jonge en Wouter Veldhuis het stokje over aan Thijs van Spaandonk en Noël van Dooren.

Verbeeld, verbind, verander

In de opening door Splinter Chabot fungeerden de kernwoorden verbeeld, verbind, verander als richtingwijzers, of liever: “toverwoorden”. De boodschap was helder: de toekomst is geen gegeven, maar iets wat we gezamenlijk vormgeven. Splinter sprak met charme en scherpte over de paradox van de architect: vaak onzichtbaar in persoon, maar overal zichtbaar in werk. De gedachte dat ontwerpers via verbeelding en persoonlijke betrokkenheid maatschappelijke impact kunnen maken, zette de toon voor een middag vol toekomstgerichte gesprekken en ontmoetingen.

Interactieve breakout-sessies

Gasten konden zich onderdompelen in drie rondes van interactieve break-outsessies, variërend van gesprekken over Water en bodem als basis en De kracht van het Binnenhof tot De toekomst verbeelden met stripverhalen en Ruimtelijke kwaliteit bij industriële woningbouw.
In de breakout-sessie Stadsatelier Den Haag sprak onder andere Jan van Zanen, burgemeester van Den Haag. Het Atelier Rijksbouwmeester, de Gemeente Den Haag en het Rijksvastgoedbedrijf werken in het Stadsatelier samen aan een gezamenlijke visie op de toekomst van de stad. De partijen onderzoeken hoe Rijksvastgoed bij kan dragen aan ruimtelijke, economische en maatschappelijke ontwikkelingen.

Ook overhandigde Rijksadviseur Jannemarie de Jonge de publicatie Wij zijn Natuur aan Jean Rummenie, staatssecretaris visserij, voedselzekerheid en natuur. Hij vond het inspirerend om te spreken over de essentie van natuur en inzet waar natuur en landbouw elkaar versterken.

Op het ParadePlein en tijdens de Parkroute werd zichtbaar hoe ontwerp de brug kan slaan tussen verbeelding en realiteit. Tegelijkertijd vonden verdiepende gesprekken plaats met de leden van het CRa: over de kansen en keuzes voor een economie die werkt voor mens en planeet, over de noodzaak van een meer wederkerige samenleving en over de kracht van een ontwerpende dialoog die het hart raakt.

Overdracht

De ToekomstParade markeerde ook een belangrijk moment van overdracht. Jannemarie de Jonge en Wouter Veldhuis namen afscheid van hun rol als Rijksadviseur, en droegen het stokje over aan Noël van Dooren en Thijs van Spaandonck. Marjolein Jansen bedankte de Rijksadviseurs voor hun passie, inzet en kennis. “Jullie hebben het fundament verder versterkt om langjarig te werken aan de kwaliteit van Nederland”, aldus de directeur-generaal Ruimtelijke Ordening.

In haar slotwoorden sprak Jannemarie over het belang van werken aan drie borden tegelijk: acute beleidsvraagstukken, toekomstdenken en het versterken van de condities waaronder overheden kunnen handelen. “Toekomstdenken is een houding, dat kan je oefenen,” stelde ze, verwijzend naar de rol van ontwerp bij het creëren van gezonde bodem, leefomgeving en beleid. Ze eindigde symbolisch, met bodem en water als cadeau voor haar opvolger: “Werk aan condities, zowel in het landschap als hier in de Haagse wereld.”

Wouter pleitte voor een herwaardering van publiek welzijn boven particuliere welvaart, voor een overheid die opereert vanuit democratische waarden in plaats van als bedrijf. En hij benadrukte het belang van visie, niet om op te leggen, maar om verbeeldingskracht bij anderen te ontlokken: “Wij moeten helpen het voorstellingsvermogen van anderen op te rekken.” Hij sloot af met dankbaarheid voor het vertrouwen, het team, en het vakmanschap dat hem omringde.

Toekomstblik

Rijksbouwmeester Francesco Veenstra nam het publiek mee in een toekomstblik. In zijn slotwoord vergeleek hij het werk van het CRa met een estafetteloop: het stokje wordt doorgegeven, maar de koers blijven we samen bepalen. Niet alleen de drie leden van het college, maar ook het hele ondersteunende team. Francesco benadrukte het belang van een lange traditie van publieke reflectie en vakmanschap, en hoe het nieuwe college daarop voortbouwt. Zijn oproep: kies niet voor méér en groter, maar voor ánders en beter. “Dat die 22e eeuw eigenlijk al begonnen is zit ondertussen bij velen in Den Haag en in Nederland wel tussen de oren. Maar hoe het anders en beter moet, en wat dat dan precies is? Ik verwacht maar zo dat ik daar, met Noël en Thijs nu mee aan de bak moet. Met vertrouwen en met genoegen!”

Wat bleef hangen, was niet alleen de urgentie van de ruimtelijke vraagstukken, maar vooral het gevoel dat verandering mogelijk is als we durven verbeelden, verbinden en samen bewegen. De ToekomstParade eindigde met nieuwe ontmoetingen, gesprekken en plannen. De zaadjes die deze dag geplant zijn, dragen de belofte van een vruchtbare toekomst. Zoals het CRa het stelt: de 22e eeuw is begonnen.

Fotografie: Sandra Uittenbogaart